بنام خدا                                                                                    خود آزمایی :  همکاران گرامی علائم اختصاری زیر در بر دارنده مفاهیمی می باشند شما  آن مفهوم را روبروی هر عبارت بنویسید . توانایی شما دراین مفهوم یابی تاحدودی نشان دهنده میزان اطلاعات سیاسی و اجتماعی شماست ،در خود آزمایی شرکت کنید واطلاعات خود را محک بزنید! با تشکر : شیران – دبیر علوم اجتماعی 

 .......................................................................................................بنام خدا                                                                                  پاسخ نامه : همکاران گرامی علائم اختصاری زیر  دارای این مفاهیم  می باشند. حال صادقانه قضاوت کنید به چند درصد از گزینه ها جواب صحیح داده اید ؟ 

بنام خدا                                                                                     پیام معنوی :  فرشتگان هر صبح تیتر اول روزنامه ملکوت را فریاد می زنند :  اهالی زمین دارد دیر می شود !پیام آموزشی : در کار آفرینش تکرار نیست . اگر روزی باور کنیم هیچ کس مثل هیچ کس نیست ، آموزش و پرورش ما رنگی دیگرگونه خواهد گرفت . پیام سلامتی (تندرستی ) :  هر صبح که از خواب بر می خیزید ، به خودتان سلام کنید ، دست خود را به گرمی بفشارید وروز جدید را به خودتان تبریک بگویید. پیام علمی :  نخستین مورد آلودگی به ویروس HIV در افریقا در اوایل دهه ی 1980 گزارش شد . تا اواسط دهه ی 1990 ، کشور های صحرای افریقا 60 درصد از 17 میلیون مبتلا به ویروسHIV در جهان را در خودجای داده بودند . در کشورهایی مانند اوگاندا ، رواندا و زامبیا بین 24 -17 درصد از جمعیت شهر نشین تا سال 1989 به ویروس ایدز آلوده شده بودند . امروزه ایدز دلیل  اصلی مرگ و میر در اوگاندا و یکی از علل اصلی مرگ در سایر کشور های افریقایی به شمار  می رود . پیام زیبایی :  ماسک جوان ساز : خیار را خوب خرد کنید و سپس صاف کنید با دو قاشق غذا خوری ماست مخلوط نمایید این ترکیب دارای یک کیفیت جمع کنندگی نسبتا ملایمی است که به جوان شدن پوست شما کمک می کند . (ارزان ، با صرفه ودر دسترس ،همیشه جوان بمانید ) پیام سر آشپز :  کنسومه سبزی :  مواد لازم : هویج 2 عدد – نخود سبز نصف لیوان – لوبیا سبز خرد شده نصف لیوان -  آب گوشت 4 لیوان – زرده تخم مرغ 2 عدد – نمک و فلفل به مقدار کافی طرز تهیه : سبزی ها را با یکی دو  لیوان آب و کمی نمک می پزیم و آب گوشت را به آن اضافه می کنیم و می گذاریم چند جوش بزند . سپس زرده تخم مرغ را خوب می زنیم و داخل سوپ خوری می ریزیم و کنسومه در حال جوش را کم کم روی آن   ریخته و به هم می زنیم و بعد سر سفره آورده  میل می نماییم ،نوش جان. تهیه و تنظیم  : زینت شیران  - دبیر علوم اجتماعی

مردم شناسی

انسان شناسی بطور کلی به دو بخش تقسیم می‌گردد. بخش اول انسان شناسی جسمانی که تقریباً همه دانشمندان درباره موضوع آن توافق دارند. در این رشته خصوصیات جسمانی انسان و رابطه آن با رفتارهای اجتماعی و فرهنگی او همیشه مورد توجه خاص بوده است . انسان شناسی جسمانی , انسان را از لحاظ ویژگیهای جسمانی مورد بررسی قرار داده و مسائی مثل نژاد و اختلافات نژادی در رابطه با خصوصیات جسمانی و مقایسه و اندازه گیری اعضاء بدن را با استفاده از بیومتری (زیست سنجی) , آنتروپومتری ( انسان سنجی), مورفولوژی انسانی ,آندوکرینولوژی(شناخت فعالیت غدد داخلی), فیزویولژی مقایسه‌ای و ژنتیک مورد مطالعه قرار می‌دهد و بنابراین چنانکه ملاحظه می‌گردد انسان شناسی جسمانی در مطالعات خود هم به شناخت و مقایسه استخوان بندی انسان پرداخته و هم به بررسی ویژگیهایی نظیر رنگ پوست , شکل مو, چشم و غیره نظر دارد.

مطالعات مردم شناسی یا انسان شناسی فرهنگی مربوط به جوامع محدود و بخصوص جوامع ابتدایی و تحول نیافته است . این رشته تا جنگ دوم جهانی تقریباً منحصر به مطالعه مردمی بود که بآنها لقب ابتدایی داده‌اند.

انسان شناسی فرهنگی( مردم شناسی) بطور کلی از دو لحاظ با جامعه شناسی تفاوت دارد یکی از لحاظ روش و دیگر از لحاظ قلمرو مطالعه

روشی که در مطالعات جامعه شناسی بکار می‌رود اصطلاحا روش پهنانگر یا پهنائی نامیده می‌شود در حالیکه در مردم شناسی از روش ژرفائی یا ژرفانگر استفاده می‌نمایند.

اما از لحاظ قلمرو مطالعه , جامعه شناسی جوامع تطور یافته اعم از صنعتی و سنتی را مورد مطالعه قرار می‌دهد, در حالیکه مردم شناسی , عمدتا به مطالعه در جوامع ابتدایی یا تطور نیافته می‌پردازد, ضمن آنکه از روش مردم شناسی برای مطالعه خرده فرهنگهای قومی , زبانی ,مذهبی در درون جوامع تطور یافته نیز استفاده می‌شود.

تحقیقات مردم شناسان درباره زندگی اقوام مختلف شواهد جالب و قابل استنادی از زندگی اجتماعی انسان را بدست می‌دهد و روانشناسان اجتماعی و جامع شناسان از حاصل این مطالعات کمک بسیار می‌گیرند.

انسان شناسی فرهنگی (مردم شناسی) در مطالعات خود از داده‌ها و اطلاعات "مردم نگاری" کمک می‌گیرند, مردم نگاری تنها جنبه توصیفی دارد و مجموعه‌ای از داده‌ها و اطلاعات را بدون تحلیل و بصورت عکسبرداری وقایع و پدیده‌ها فراهم نموده که مورد استفاده مردم شناسی قرار می‌گیرد. نوعی مردم نگاری تاریخی را در قرون پیشین و ضمن سفرنامه‌ها و سیاحتنامه‌ها در بعضی کتب مورخان می‌توان سراغ گرفت که در آنها از آداب و رسوم و سنتها و زبان بطور کلی فرهنگ و خرده فرهنگ اقوام مختلف مطالب فراوانی جمع آوری شده است از آنجمله است سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی در ایران و نوشته‌های هرودوت در یونان.

بنام خدا

به بهانه ی مصداق یابی   

مقدمه :

اگر حمل بر مبالغه نشود ، می توان گفت تمام خصلت هایی که لازمه یک فرهنگ اصیل و زنده است در فرهنگ ما یافت می شود . مهمترین ویژگیهای فرهنگ ایران زمین مایه گرفتن از فرهنگ دیگران ، انعطاف در حین استحکام ، و پیش از همه انسان گرایی که در تار وپود فرهنگ ما وجود دارد .

در فصل اول کتاب جدید التالیف جامعه شناسی 2 به تعریف و تقویت هویت ایرانی و احساس تعلق وتعهد به آن پرداخته شده است وفضا را برای خود باوری بیشتر دانش آموزان آماده کرده است  . من به عنوان معلم این کتاب برای مصداق یابی به دنبال مطالب بیشتر برای تدریس ، سری به چند کتابخانه زدم و چندین منبع را زیرو رو نمودم تا مطالبی چند در این باب بیابم و از آن ها در کلاس درس ودر کنار کتاب درسی ، استفاده کنم .

مجموعه حاضرتنها گوشه ای از مطالب گرد آوری شده است که با توجه به موقعیت کلاس ونوع درس از آن استفاده می کنم ، شاید به این وسیله دانش آموزان ، با فرهنگ غنی خود بیشتر آشنا شوند و حس آزادگی و افتخار در آنان زنده بماند و از تاثیر سیل آسای فرهنگ های بیگانه کاسته شود و دانش آموزان ما بدانند که صاحب چه سرمایه های عظیم فرهنگی هستند وبیش از این دچار مسخ وخود باختگی نشوند .  

" چیزی که درتاریخ ایران باستان بیش از هر چیز جالب توجه است وروح معنوی ایرانیان را در زندگانی اجتماعی آنان مجسم می سازد طرز تعلیم وتربیت آنهاست . این طرز تعلیم وتربیت که از عصر مادها در دربار ایران برقرار بود ودر تمام ممالک شرقی نظیر آن دیده نمی شد آنچنان مورد توجه یونانیان واقع شد که آن را از ایرانیان اخذ ودر کشور خویش رواج دادند ."

(ادلف . راپ . )

" از نظر تاریخ هنر میراث ایران برای دنیای بیزانس دارای اهمیت فوق العاده است و حتی می توان از خود پرسید که اگر تاثیر نفوذ ایران در روزگار قدیم نبود ، آیا سبک معماری روم شرقی که آن طور پیشرفت وترقی کرد ، هرگز صورت خارجی به خود می گرفت ؟ "

( تالبوت رایس )

"عجیب ولی حقیقت است که اهل دانش در اسلام ، چه در علوم دینی و چه در علوم عقلی همه جز چند استثنای محدود ، ایرانی بوده اند . بین آنان کسانی که از جهت نژاد ، عرب به شمار می رفتند ، از حیث زبان  و محیط و اساتید خود خارجی بودند . "

(ابن خلدون )

" از عهد عباسیان نه تنها تشکیلات دینی و دولتی در قا لب ایرانی ریخته شد ، بلکه حتی شکل لباس وانواع غذا وسبک موسیقی وامثال آن نیز تحت تاثیر نفوذ ایرانی بود ."  

( فن کرومر )

 "از نخستین بیمارستان ها که ما به تفصیل اطلاع داریم ، بیمارستان جندی شاپور است ، شهری نزدیک اهواز . تاریخ بیمارستان ، مدرسه پزشکی ودانشگاه جندی شاپور به زمان شاپور یکم (271 م ) می رسد و ... "

(الگود )

" ایرانیان هنر خوشنویسی را به اوج زیبایی اش رساندند ، با آن محراب ها وسر درهای مساجدشان ، همچنین سلاح ها ، کوزه ها و قالی هایشان ، را زینت بخشیدند ، ونسخه های خطی نفیسی از قرآن وآثار شاعران خود به یادگار گذاشتند تا نسل های آینده همواره از آن حظ چشمی وروحی ببرند .  "

( ویل دورانت )

" درسال 821 ه. ق گوهر شاد همسر با کفایت شاهرخ ، قوام الدین معمار را به ساختن مسجد گوهر شاد در شهر مشهد ،واقع بر سر راه تهران به سمرقند ، گماشت این با شکوه ترین و پر زینت ترین محصول معماری اسلامی در ایران است . مناره های حامل گلدسته های خوش  ساخت به نگهبانی از زیارتگاه بر پا ایستاده اند .

چهار طاق شکوهمند ، ورودی مسجد را به حیاط مرکزی متصل می کنند ،و سطوح بدنه آن ها با کاشی های بدل چینی تزیین یافته اند که " نظیرشان هر گز ساخته نشد ،نه پیش تر ونه بعد از آن " .

صحنه ای درخشان از تلالو رنگ هایی که ، مفتون از آسیب زمان ،در به وجود آوردن  صدها نقش هندسی و آرابسک و نقش مایه های گل و گیاهی ، همراه با خط نوشته های موزون کوفی ، به کار رفته است و تابش خورشید ایران درخشندگی آن ها را دو چندان می سازد .

مسجد گوهر شاد تنها یکی از بنا های پر تفصیلی بود که مشهد را شهر رم فرقه شیعه می ساخت .  در آن شهر زائران و پرستندگان  امام رضا (ع ) با گذشتن سی نسل مجتمع ساختمانی شکوهمندی که دیدگان را خیره می ساخت به وجود آوردند :

مناره های ظریف و گنبد های با ابهت ، درگاه های پوشیده از کاشی های تابناک یا مزین به لوحه های سیمین وزرین ، و حیاط های وسیع که کاشی کاری های معرق یا بدل چینی دیوارهاوسر در های پیرامونشان به تهنیت خورشید پاسخ می دهند ، همه در نمای سراسری شگفت انگیزی از رنگ و طرح با هم گرد آمده اند ، تا هنر ایرانی بتواند با جادوی خود  امامی را تجلیل کند و شوق ایمان را در دل زائران بر انگیزد .

در نظر ما غربی ها ، که در قا لب های اندیشه زندانی هستیم ، این زیارتگاه ها نامی خالی از معنی بیش نیست ، وحتی کرنشی که در مقابل  آن ها از طرف پرستند گانشان به عمل می آید ممکن است باعث ملال خاطرمان شود ... ما از لحاظ فاصله زمانی و مکانی و فکری بیش از آن دور افتاده ایم که بتوانیم این بزرگی ها را درک کنیم ....  

(ویل دورانت )

" از ثروت و جلال شاپورها ، قبادها وخسروها چیزی جز بقایای هنر دوران ساسانی به جا نمانده است . اما همین مقدار کافی است که ما را از دوام و قابلیت انعطاف هنر ایران از زمان داریوش کبیر  وپرسپولیس تا دوران شاه عباس کبیر و اصفهان به شگفت آورد . "  

(ویل دورانت )

" هنر ایران سنن درخشان و نمایانی دارد . این سنت ها در مدت بیش از دو هزار سال ( بعد از زمان آشوری ها تاکنون ) ادامه یافته است . در ایران ،در حکومت ها ، در سلسله های پادشاهان و در مذهب تغییراتی روی داده است .

سرزمین کشور زیر تسلط حکمرانان و پادشاهان خودی و بیگانه قرار گرفته است ،اسلام به آن کشور راه یافته  وبسیار چیزها را منقلب ساخته است ومعهذا سنن هنری ایران هم چنان مداومت داشته است . "

( نهرو )

منابع

شارقی ،حمدالله ، ودیگران (1353 ) سیری در تاریخ فرهنگ ایران ، چاپ فردوسی ، اصفهان .

نهرو ،جواهر لعل (1351 ) نگاهی به تاریخ جهان ، ترجمه محمد تفضلی ، جلد 2 .

ویل دورانت ( 1365 ) تاریخ تمدن ، ترجمه احمد آرام و دیگران ، جلد 1 .

ویل دورانت (1368 ) تاریخ تمدن ، ترجمه فریدون بدره ای و دیگران ، جلد 6 .

روز نامه اطلاعات ،شماره 23086 ، 3 تیر ماه 1383 .  

ثهیه وتنظیم :

وابستگي به اينترنت

نگاه اجمالي

کامپيوتر و اينترنت يکي از وسايل ارتباطي در عصر جديد است که توسط انسان بکار گرفته شده است. اين وسيله باعث سرعت و دقت در کارها و گسترش ارتباطات شده است بگونه‌اي که کره زمين را تبديل به دهکده جهاني کرده است. با وجود اين ، نفوذ و گسترش آن باعث بروز مشکلاتي در جوامع شده است. از اين مشکلات مي‌توان به «کاهش روابط اجتماعي واقعي» و «وابستگي به اينترنت» اشاره کرد. اين نوعي تناقض است که عليرغم استفاده از اينترنت در جهت برقراري «ارتباط فردي» اين وسيله خود به «کاهش روابط» منجر مي‌شود.

«نوع و کيفيت تعامل اجتماعي» که اين وسيله ارتباطي فراهم مي‌آورد، علت اين تنافض است. اينترنت از اهميت «مجاورت فيزيکي» (Physical Proximity) بوسيله بوجود آوردن شکل ديگري از شبکه‌هاي ارتباطي (ارتباط مجازي) کاسته و ارتباط بين فردي ضعيفي را بوجود مي‌آورد. از طرف ديگر استفاده روز افزون از اينترنت منجر به شکل گيري و گستر شنوع ديگري از «وابستگي و اعتياد» (Dependency and Addiction) شده است «وابستگي به اينترنت» به دليل آنکه همانند اعتياد به مواد مخدر «علائم ترک و مصرف» را دارا مي‌باشد، منجر به طبقه بندي آن به عنوان يک اختلال شده است.

تاريخچه

ظهور اين «اعتياد» به عنوان يک اختلال جداگانه اولين بار در سال«1995» توسط «ايوان گلدبرگ» ، (Ivan.goldberg) مطرح شد و در سال «1996» توسط «يانگ» ، (Young) توسعه يافت. از آن پس مراکز درماني در سراسر آمريکا بوجود آمد و حتي در دادگاه و سيستم قانوني اين کشور وابستگي به اينترنت به عنوان يک «اختلال رواني» واقعي پذيرفته شد.

ويژگيهاي باليني وابستگي به اينترنت

«وابستگي به اينترنت» را «اعتياد مدرن» (Modern Addiction) نامگذاري کرده‌اند در واقع وابستگي به اينترنت يک وابستگي واقعي همانند اعتياد به مواد مخدر و وابستگيهاي ديگر است. اگر چه اين نوع وابستگي مشکلات جسمي «اعتيادهاي شيميايي» را ندارد اما مشکلات اجتماعي ناشي از آن همانند اعتيادهاي ديگر است.

«از دست داد کنترل برروي رفتار ، علائم ناخوشايند ناشي از ترک ، عطش ولع زياد براي کار با اينترنت ، گوشه گيري اجتماعي و افت تحصيلي و شغلي» برخي از پيامدهاي وابستگي به اينترنت هستنند. خصوصيات ديگري نيز براي افراد وابسته به اينترنت ذکر شده است؛ مانند: «استفاده از اينترنت براي فرار از مشکلات يا رفع احساس درماندگي ، گناه ، اضطراب و افسردگي ، دروغ گفتن مکرر به اعضاي خانواده و دوستان براي پنهان کردن ميزان درگيري با اينترنت».

تشخيص وابستگي به اينترنت

انجمن روانپزشکي آمريکا (A.P.A) معيارهاي زير را براي تشخيص اعتياد به اينترنت پيشنهاد کرده است.

يک الگوي استفاده که موجب اختلال در عملکردها يا حالت ناخوشايند دروني در طول يک دوره دوازده ماهه شده ، فرد حداقل بايد سه معيار از معيارهاي هفتگانه زير را داشته باشد:

بروز علائم تحمل: که به يکي از صورتهاي زير مشاهده مي‌شود:

نياز به افزايش ساعات کار با اينترنت به منظور حفظ رضايتمندي.

کاهش قابل ملاحظه اثر ، عليرغم استفاده مداوم در يک محدوده زماني معيين

بروز علائم ترک: که به صورت دو علامت يا بيشتر از علائم زير مشاهده مي‌شود و در طول چند روز يا يک ماه پس از قطع ارتباط با اينترنت بروز مي‌کند.

بي قراري ذهني و بدني

اضطراب

افکار وسواسي در مورد اينکه در اينترنت چه مي‌گذرد.

داشتن خيالپردازي و رويا در مورد اينترنت.

حرکات ارادي و غيرارادي انگشتان دست براي تايپ کردن.

زمان استفاده از اينترنت بيشتر از مدت زماني است که فرد از ابتدا قصد داشت.

تمايل مداوم يا کوشش نافرجام براي کنترل رفتار.

صرف وقت قابل ملاحظه براي امور مرتبط با اينترنت (خريدن کتابهاي مربوطه ، کوشش براي بدست آوردن آدرسهاي جديد و …).

کاهش فعاليت اجتماعي ، شغلي و تفريحي در اثر استفاده از اينترنت.

تداوم استفاده از اينترنت ، با وجود آگاهي از آثار منفي آن.

علت شناسي وابستگي به اينترنت

علت کمي

تحقيقات متعددي بر ميزان «ساعات» زياد استفاده از اينترنت تأکيد کرده‌اند براي نمونه مطابق يک مطالعه‌اي که در «دانشگاه تگزاس» برروي «531 دانشجو» انجام گرفت افراد وابسته به اينترنت (که با ملاکهاي A.P.A شناسايي شده بودند) در هفته بطور متوسط «يازده» ساعت با اينترنت کار کرده بودند.

علت کيفي

بنظر مي‌رسد عامل مهمتر از عامل کمي در تعريف وابستگي به اينترنت «عامل کيفيت» در حين کار با اينترنت است در واقع برخي از افراد بيش از«بيست» ساعت در هفته با اينترنت کار مي‌کنند، بدون آنکه مشکلي پيدا کنند تحقيقات نشان مي‌دهد بعضي فعاليتهاي اينترنتي (نظير بازيها و گبهاي اينترنتي) بيش از بقيه خاصيت «اعتيادزايي» دارند، و بطور کلي هر وقت کار با اينترنت باعث کاسته شدن از اهميت ساير جنبه‌هاي زندگي شود، حالت «مرضي» (Abnormal) پيدا مي‌کند.